Bilim bağımsızlığını, toplumdan uzaklaşarak, özneden koparak değil daha çok onları içererek, korumaya çalışmalıdır. Aksi takdirde varılacak nokta, koca bir ütopya olabilir. İnsanlık için neyin doğru, neyin ilerleme olduğunu tayin eden yalnızca bir yöntem değil, içinde bilim yapılan dünyanın, toplumun ve tarihin koşullarıdır.
Buna göre, bilimsel çalışmada ne tür bir yöntem sakıncalıdır?
Boş Bırak
Tarih, batıdaki akılcı teknik düşüncenin yenip yok ettiği farklı biliş tarzlarıyla doludur. Bunun nedeni, Habermans"ın ifade ettiği, bilgiden beklenen farklı yararların, bilgiyi farklı amaçlarla kullanma eğilimlerinin çatışmasıyla meydana gelen uygarlık seçimleridir. Nasıl bir uygarlık diğerine egemen olmuşsa, bir bilim tarzı da diğerine baskın çıkmıştır.
Habermans"a göre, bir bilim tarzının diğerine baskın çıkmasında hangi neden etkin olmaktadır?
Boş Bırak
Yunanlı beyin, fazla akıl içinde boğulmuş bir beyindir. Hatta ahlak bile matematiksel olarak düşünülmüştür. Eflatun: “Ahlak, vücudun çeşitli kuvvetlerinin ve içgüdünün dengesinden oluşmuştur. Aykırı, isyancı nefsin sağlam kalması için, kan, mide salgısı ve safranın uyumlu beraberlikleri gerekir.” diyerek ahlakı nesnel ve sayılabilir bir dengeye oturtmaya çalışmıştır.
Buna göre, Yunan ahlak düşüncesi temelinde ne tür bir özelliğe sahiptir?
Boş Bırak
M.Ö. 6. asırda yaşadığı kabul edilen Konfüçyüs, toplumsal birlikteliğin insanı bozduğunu, medeniyetin insan ahlakını yok ettiğini söyler. Toplumsal beraberliğin insana bir güç kattığını ama bu gücün insanı aşağılık, cani ve kan dökücü yaptığını iddia eder. Fakat “Bu durum toplumsal yaşamadan kaynaklanan bir doğal sonuç değil, belki toplumun idare edildiği, doğru olmayan kanunlar nedeniyledir.” der.
Konfüçyüs"a göre, toplumsal yaşamın insanı bozan etkisi hangi nedenden kaynaklanmış olabilir?
Boş Bırak
Felsefenin doğumu kolay olmamıştır. Önyargı ve katı inançlara dayalı toplumlarda farklı düşünmek oldukça zorlu ve tehlikeli bir uğraşıydı. Bu katı toplumsal yapıda oluşan olumlu değişimler sonucunda felsefenin, dolayısıyla felsefeyle uğraşanların önü açılmıştır. İşte felsefe bu tür demokratik yapılı toplumlarda kendini bulmuş ve hız kazanmıştır.
Buna göre, felsefenin ortaya çıkması ve devam etmesi için ne tür bir toplumsal yapı gerekmiştir?
Boş Bırak
Özgürlük büyük bir "iyi"dir. Evrende bundan daha alt seviyede iyiler bulunduğu gibi, daha üst seviyede iyiler de vardır. Örneğin, erdemler irade özgürlüğünden daha üstündür. Çünkü özgürlüğümüzü kolayca yanlış kullanabiliriz; ama erdemli olanı seçmişsek bir adım ileri gitmişiz demektir.
Buna göre "iyi", hangi nedenle üst seviyede iyi olan erdemli davranışa dönüşür?
Boş Bırak
Bilim ormanında, gece veya gündüz olması, çok şeyi değiştirir. Çünkü olayları bütün rengiyle gündüz görebilirsiniz, oysa gece bu renkleri ölçecek araçlardan yoksunsunuzdur. Yani olana ne kadar yakınsanız o kadar gündüzün ışığındasınız ve yargılarınız kesindir; karanlıkta bilim yapamazsınız. Felsefe ormanında ise gece ile gündüzün farkı yoktur. Kullandığınız araç ne olursa olsun asla rengini bilemeyeceğiniz varlıklarla uğraşırsınız; kısaca, felsefenin gündüz aydınlığından alacağı bir nasibi yoktur.
Bu paragrafta, felsefe ile bilimsel bilgi arasındaki hangi fark anlatılmaya çalışılmıştır?
Boş Bırak
Erdemler, insanın iyi eylemlerinde kazandığı sabit alışkanlıklardır; dolayısıyla, aklın doğru yargılarına dayanırlar.
Buna göre, erdem ve akıl arasında nasıl bir ilişkiden söz edilebilir?
Boş Bırak
Düşünceye eleştirel yaklaşım, Yunan kültürünün gelişiminde büyük bir rol oynamıştır. Bu dönemde kılı kırk yaran sorunlara yanıt arandığını söylemek abartı olmaz. Doğru olduğunu düşündüğünüz şey doğrudur; doğru olduğuna inandığınız şey doğrudur. Düşünce yaşamına öznelcilik ve görecelilik gelmiştir. Birinin düşüncesi, en azından diğerinin düşüncesi kadar iyi; birinin davranışı, en azından diğerinin davranış şekli kadar iyidir.
Düşünceye eleştirel yaklaşımla birlikte, Yunan kültüründe hangi eğilim ortaya çıkmıştır?
Boş Bırak
Bir toplum bilimci sözgelimi, Afrika"daki bir kabileyi, kabilenin toplumsal yaşamını incelemek istesin. Söz konusu kabile örneğin, bir dağın eteğindeki çok büyük bir taşı Tanrı kabul ederek ona tapınıyor olsun. Avladıkları hayvanların etlerini hiç temizlemeden pişirip yesin. Toplum bilimci, bu kabilenin dininin ve Tanrı inancının yanlış olduğu, beslenme şekillerinin yersiz ve çirkin olduğu şeklinde ifadeler kullanmaz. Yalnızca araştırmasında gördüğü durumları, yaşantıları, olguları bildirir.
Bu parçada bilim adamının hangi özelliği üzerinde durulmaktadır?
Boş Bırak
Felsefe, filozofun derin sancısıyla doğar. Öyle bir çocuk dünyaya gelir ki, daha önceki doğanlara hiç benzemez. Sonra bu çocuk yürümeye başlar; ama bu yürüme derin tenkitlere uğrar. Diğer çocuklar gibi yürümediği, bacaklarının çarpık olduğu hatta zorlamalarla ayakta durduğu söylenir Filozof ise çocuğunu bir annenin merhametiyle sarar ve dış dünyaya karşı yüreklilikle savunur. Bazıları kabul etmese de ortada yürümeye çalışan bir çocuk vardır artık.
Yukarıdaki anlatımda, felsefenin hangi yönü ifade edilmiştir?
Boş Bırak
Yarın sabah güneşin doğacağını bilmemiz güneşin gerçekten doğacak olmasından değil; bizim ve bizden önceki tüm insanların her sabah güneşin doğduğunu görmelerinden kaynaklanan alışkanlıklarımızdandır. Yoksa güneşin her sabah doğması kadar doğmaması da son dere normal ve kabul edilebilir bir gerçekliktir.
Buna göre, bilgiyle ilişkili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Boş Bırak
Bilimlerin gelişmesi acaba felsefenin sonu mu olacak? İlkçağdan günümüze, nesnellik kazanan bilgiler, belirli başlıklar altında toplanarak felsefeden ayrılmış, fizik, kimya, biyoloji, sosyoloji gibi bağımsız birer bilim haline gelmiştir. Bu durum "Acaba günün birinde üzerine felsefe yapılacak bir konu kalmayacak mı?" sorusunu akla getiriyor.
Felsefi düşüncenin bir gün sona erebileceği fikrinin oluşmasında felsefenin hangi özelliği etkin olabilir?
Boş Bırak
İyi olmak demek yalnızca yanlış yapmaktan sakınmak değil, aynı zamanda yanlış yapma istekliliğine bile sahip olmamaktır. Bir kişinin iyi mi yoksa kötü mü olduğu yalnızca davranışlarından değil, aynı zamanda isteklerinden de belli olur. Tutkularımızın ne denli az esiri olursak, o kadar az hayal kırıklığına uğrarız.
Demokritos"un yukarıdaki ahlâk anlayışıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Boş Bırak
Sofistlerin "Bir düşünce, karşıt bir düşünce kadar iyi olabilmektedir." sözünü Sokrates tehlikeli bir hata olarak görür. Düşünce farklılıkları olduğu doğrudur; fakat bizim görevimiz, fikirlerin çarpmasıyla temel uzlaşma noktalarının bulunup bulunmadığını araştırmaktır. Amaç evrensel yargılamalara uluşabilmektir.
Buna göre, Sokrates"le ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Boş Bırak
Durkheim"e göre, hiçbir önermeyi ya da kuramı tek başına yanlışlamak mümkün değildir. Bir kuram deneyle sınandığında aykırılık çıktığı zaman, kuramı veya deneyi oluşturan önermelerden yahut araçlardan hangisinin değiştirilmesi gerektiğini bulmak son derece zordur. Bunun için, kuramı genişletmek, ek varsayımlarda bulunmak gerekir.
Durkheim"e göre, bir kuramı yanlışlamanın zorluğu neden kaynaklanmaktadır?
Boş Bırak
"Felsefe, bilgili kişilerin işidir." derlerse sakın inanmayın. Bazen kitap karıştırmaktan uzak kişilerden öyle sözler işitiriz ki, değme filozofları taş çıkarırlar, hayat, sanat, ahlâk üzerine öyle çözümlemelere rastlarız ki, bu sözlerin arkasında anlı şanlı bir filozof göremeyiz; çoğu kişice hafife alınan bir köylü amca karşımızda beliriverir. Hayat onu yormuştur ama, bu yorulmada o yoğrulmuştur da.
Buna göre, bazen felsefi düzeyde sözler söyleyen bu kişilerin bilgisinin kaynağı ne olabilir?
Boş Bırak
Bilimle ilgilenen kişinin hangi milletten olduğu, hangi dine mensup olduğu, hangi kültürel değerleri taşıdığı bilim için önemli değildir. Bilim için önemli olan kişinin incelediği konuyu nasıl incelediği ve kendi değer yargılarını işin içine katıp katmadığıdır.
Buna göre, bilimle uğraşan kişinin aşağıdaki özelliklerinden hangisine sahip olması gerekir?
Boş Bırak
Erdem, en yüksek iyidir. Mutluluk ancak erdemli yaşayarak elde edilir. Dürüst kişi, her şeyden önce mutlu biridir. Örneğin, dürüst insan, yaptığı bir ticarette zarar görse dahi başını yastığa koyduğunda vicdanıyla kavga etmez; ilerde başına gelecek bir felaketin endişesiyle yaşamaz. Çünkü o kendisinden memnun, mutlu bir kişidir; en fazla günlük sıkıntıların endişesini taşır yüreğinde.
Buna göre, erdemin en yüksek iyi olduğunun göstergesi aşağıdakilerden hangisidir?
Boş Bırak
Değer felsefesinin ortaya çıkmasında en önemli nedenlerden birisi, elde edilen bilginin fayda yönünün sorgulanmaya çalışılmasıdır. Eldeki bilgilerin doğruluğu, mutlaklığı sorgulanırken sağladığı fayda da sorgulamaya alınmış ve bilginin değerliliği üzerine felsefe üretilmeye başlanmıştır. Bilginin faydası üzerine farklı ahlâki görüşlerin olması, bu alt dalın genişleyip felsefenin önemli bir parçası olmasını sağlamıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, değer felsefesinin üzerinde durduğu sorulardan birisi olamaz?
Boş Bırak
İyi olma kabiliyetinde olan bir şeyin, çok iyi olmadığını, yine de her şeye rağmen "iyi" olduğunu ve kötü olarak nitelendirilemeyeceğini söyleyebiliriz. Örneğin, bilge olan, bilge olma kapasitesine sahip olandan daha iyidir. Fakat sadece bilge olma gücü bile göz önünde bulundurulması gereken bir niteliktir.
Buna göre, "iyi" niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Boş Bırak
Sofistler "doğa" ile "gelenek " arasındaki ayrımı ortaya koymaları bakımından felsefe tarihinde önemli bir yere sahiptir. Bu ayırım Yunan düşüncesi üzerinde etkili olmuştur. Bu ayırıma referans olarak şunu sormaktadırlar: Ahlâksal standartlar ve davranış kuralları, nesnelerin oluşumuna ve doğaya mı bağlıdır, yoksa onlar insanlar arasındaki gelenekler ve yüzeysel anlaşmaların ürünleri midir? Sofistler, ikinci durumun doğru olduğunu düşünmektedir.
Buna göre, Sofistlerin ahlâk anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi iddia edilemez?
Boş Bırak
İnsanoğlunun, hayvanlara oranla, binlerce istemi vardır. Bu istemlerin çokluğundan öte, asla bitmemesi insanoğlunun atılımlarda bulunmasına sebebiyet vermektedir. Daha iyi giyecekler giyinme ve yiyecekler yeme istemi ekonomiyi, tabiata hakim olma istemi doğa bilimlerini, insanlarla iyi ilişkiler kurma istemi hukuku vs. ortaya çıkardı. Felsefe de, insana ait bilme istemini tatmine yönelik olarak ortaya çıkmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, felsefenin doğuşunda en önemli etken olmuştur?
Boş Bırak
Renk körleri için tüm dünyanın iki renkten ibaret olması, sadece renk körü olmayanların çoğunlukta olmasından kaynaklanan bir anormalliktir. Eğer çoğunluk renk körü olsaydı muhtemelen tüm renkleri görmek anormallik sayılacak ve tedavi edilmeye çalışılacaktı. Hangisinin gerçek olduğu asla bilinemez ve belki gerçeklik bizim gördüğümüzden çok daha farklı da olabilir.
Yukarıdaki paragraftan aşağıdaki seçenelerden hangisine ulaşılabilir?
Boş Bırak
Herakleitos, İyonyalıların ilk ilkenin ateş olduğu görüşlerinin üzerine bir değişim olgusu kurar. Ona göre, dünya sürekli olarak devinim halindedir. Her şey bir akış durumu içinde bulunmaktadır. Evrende gerçek bir süreklilik yoktur. Herakleitos, ayrıca önceki filozoflardan farklı olarak dünyadaki olan şeyleri denetim altında tutan bir nedenin var olduğu fikrine ulaşacaktır .Eleacılar da, düşüncelerini değişim fikri üzerine yoğunlaştırmışlar, ancak bunu mutlak algılanamaz olarak reddetmişlerdir.
Herakleitos ve Eleacıların yaklaşımına bakarak, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Boş Bırak
Stoacılar, kötü sorunu için iki çözüm önerisinde bulunurlar:
I. Negatif çözüm: Kötü diye bir şey yoktur. Dünya iyidir ve bizim kötülük diye adlandırdığımız şeyler yalnızca göreceli olarak kötüdür. Bunlar bir resimdeki gölgeler ya da müzikteki ahenksizlik gibidirler, bütünün güzelliğine katkıda bulunurlar.
II. Pozitif çözüm: Kötülük, doğal oluşumların gerekli ve kaçınılmaz sonucu olarak ya da iyinin gerçekleşmesinin gerekli bir sonucu olarak değerlendirilmektedir. İnsan, gerçekte kötü değildir.
Stoacılar"a göre, kötülüğün varlığı nasıl değerlendirilmiştir?
Boş Bırak
Filozof, daha önceki filozofların ya da ekollerin güvenilir bilgi diye ortaya koyduğu önermeleri yeniden analiz ederek sorgulayabilir. Onların ortaya koyduğu önermeleri kendi ölçütleriyle yeniden test edebilir. Test etmede kullanılan ölçütler ise yaşanılan dönemdeki bilimlere göre değişme gösterir. Örneğin; Psagor"un ve Platon"un matematik anlayışı farklıdır. Yine Descartes"in matematiği felsefeye uygulayışı oldukça farklıdır.
Yukarıdaki paragrafta, "bilgilerin felsefi değerlendirilmesi" hangi yönüyle açıklanmaya çalışılmıştır?
Boş Bırak
I. Bütün bilgilerimiz doğuştandır.
II. İnsan faydalı bilgiyi aramalıdır.
III. Mutlak bir doğru yoktur.
IV. Hakikati ancak sezgiyle kavrarız.
Yukarıda verilenlerden hangileri sofistlere ait özelliklerdir?
Boş Bırak
Gazali, determinizm prensibini mistik bir anlayışla reddeder. Determinizm prensibinin ortaya koyduğu "her durum bir neden-sonuç ilişkisi içerisinde gelişir aynı sebepler aynı sonuca götürür." anlayışını Gazali tenkit eder. Çünkü bu durum ilahi iradeye karışmaktır. Elimizi ateşe tuttuğumuzda yanıp yanmayacağı ilahi iradenin vereceği karara bağlıdır. Bu yüzden elimizi ateşe soktuğumuzda ateşin yakacağını söyleyemeyiz; sadece yakabileceğini söyleyebiliriz. Buna örnek olarak da Hz. İbrahim"in ateşe atıldığında yanmadığını gösterir.
Gazali"nin determinizm prensibini tenkit etmesinde temel aldığı yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Boş Bırak
Hippileri anlamak için, onların içinden çıktıkları ve protestolarını yönelttikleri toplumu tanımak gerekir. İşte bu Amerikan toplumunu topyekün çalışmaya, kâr elde etmeye ve maddi tüketime yönelmişti. Temel gaye, yüksek bir hayat standardıyla ilişkili gördükleri her şeyi satın alabilmek için para kazanmaktı. Fark etmedikleri şey ise, kârlarını maksimuma getirdiklerini zannettikleri sırada satın aldıkları malların devamlı bozulmasıydı. Örneğin, gıda ürününün göze hitap etmesi, kârları artırmak için son derece önemli olarak kabul edilirdi, ama öte yandan, gıdanın içeriği üzerinde her türlü oyun oynanırdı ve dolayısıyla gıda bozulurdu.
Buna göre, Hippilerin içinde yaşadıkları Amerikan toplumuna aykırı düşmesinin temelinde ne vardır?
Boş Bırak
Tarih içinde olmuş hiçbir olayı, bir diğerinden bağımsız düşünmek mümkün değildir. Örneğin, Rönesans"ın sanat anlayışı Orta Çağ"ın sanat anlayışını toptan reddederek doğmadı. Şüphesiz ki, Rönesans"ın ortaya koyduğu sanat eserleri ve onları oluşturan insan dehası Orta Çağ"ı aşmış, çok geride bırakmıştı. Ama böyle olması aynı zamanda Orta Çağ"dan hiçbir şey almadığı anlamına gelmez.
Bu parçada vurgulanan temel düşünce, aşağıdakilerden hangisidir?
Boş Bırak
Descartes, ahlak anlayışında, dört temel ilke belirlemiştir. İlki, yasalara ve göreneklere uymak, dine bağlı kalmak, ılımlı görüşlerin peşinden gitmek. İkincisi, davranışlarda kararlı olmak. Üçüncüsü, talihi değil de kendini yenmeye, dünyanın düzenini değil de, kendi arzularını değiştirmeye çalışmak. Dördüncüsü, aklını ve bilgisini sürekli olarak geliştirmeye çalışmak.
Descartes"in bu yaklaşımında aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
Boş Bırak
Sartre, insanın doğuştan gelen ve onu belirleyen bir özü olmadığını belirtir. Tüm varlıklar arasında yalnızca insanda "varoluş" "öz" den önce gelir. İnsan, kendi özünü kendisi ortaya koyar. İlkin insan, dünyaya gelir, var olur, sonra kendini tanımlayıp kendi kendini belirler. Özünü ortaya koyar. Bu yüzden insan, ne olduğundan, nasıl davranması gerektiğinden sorumlu tek varlıktır.
Paragrafa göre, Sartre"nin insan anlayışı için aşağıdakilerden hangisi daha doğrudur?
Boş Bırak
K. Marx, diyalektik yöntemi geliştirirken Hegel"den etkilenmiştir. Hegel"de diyalektik, aklın bir değişim sürecidir. Oysa Marx der ki; "Hegel"in diyalektiği başının üzerinde durmaktaydı; ben diyalektiği ayaklarının üzerine oturttum."
Buna göre, Marksist felsefe için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Boş Bırak
Varlık problemi felsefeyle birlikte başlar. İlk dönem düşünürleri daha çok varlığın ne olduğunu araştırmışlardır. Felsefe Tarihi"nin ilk düşünürü sayılan Thales"e göre, her şey sudan türer ve yine ona döner. Diğer bir düşünür Anaksimandros"a göre, varlık sınırsız, sonsuz maddeden meydana gelir ve yine ona döner. Daha sonra Anaksimenes ise varlığın ana maddesinin, soluduğumuz şey yani, hava olduğunu söyler.
Buna göre, Anaksimondros, Thales ve Anaksimenes"in ortak yanı aşağıdakilerden hangisidir?
Boş Bırak
Epiküros; insanın yaşama amacının, mutluluğa ulaşmak olduğunu ve bunun için insanın kendisine acı veren korkulardan kurtulması gerektiğini söyler. Ona göre, insanlara acı veren başlıca korku ölüm korkusudur. O "Ölüm, biz yaşamdayken gelmediğine, geldiğinde de biz yaşamda olamayacağımıza göre ondan korkmak gerekmez." diyerek bu korkudan kurtulabileceğimizi savunur.
Epiküros"un bu görüşlerinden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Boş Bırak
Bugün araştırma ve geliştirmeye önem veren sanayi şirketleri, bilimi desteklerken kişilere değil, projelere; bireysel atılımlara değil, grup çalışmalarına yönelmelidirler. Çağdaş bilim, yeteneklerin uyum içinde birleşmesini gerçekleştirmektedir. Tek başına girişimlerin gücü geçmişte kalmıştır. Artık bir bilim adamının hiçbir sonuç alamayacağı bir konuda yıllarını tüketmesine göz yumulamaz.
Burada bilim adamlarına yapılan öneri aşağıdakilerden hangisidir?
Boş Bırak
Biz dış dünyada "2" rakamını, "π" sayısını, "özdeşlik ilkesini" göremeyiz.
Buna göre, matematik, geometri ve mantık gibi formel bilimlerin nesneleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Boş Bırak
Bilim, bilim adamının içindeki bilme isteğini karşılama eylemidir. Bu eylemde bilim adamı sonu belli olmayan bir serüven içindedir. Sezgi, bilim adamının içindeki atılımın itici gücünü sağlar. Bilim adamının en yüce başarısı yeni düşünceler oluşturmakta kendini gösterir; bu düşüncelerin işlenmesi ve eleştirisi son derece önemli olmakla birlikte ikinci derece önemli bir iştir. Salt bilimin kendi dışında bir gerekçesi yoktur; yararlı olup olmaması değerinin bir ölçütü değildir.
Buna göre, bilim adamını araştırmaya yönelten temel etken aşağıdakilerden hangisidir?
Boş Bırak
Testi Paylaş:

İlginizi Çekebilecek İçerikler:

Yorum Yaz